Mihrişah Sultan Çeşmesi (Küçüksu)

Sultan III. Selim, 1806 yılında annesi Mihrişah Valide Sultan'ın hatırasını yaşatmak amacıyla Küçüksu'da bu çeşmeyi inşa ettirmiştir. Osmanlı hanedanında valide sultanlar adına yapılar yaptırmak köklü bir gelenekti; ancak Mihrişah Sultan Çeşmesi, döneminin üslup değişimini yansıtması bakımından ayrı bir yere sahiptir. Barok süslemenin yerini giderek daha sade ampir çizgilere bıraktığı bu geçiş döneminde inşa edilen yapı, Osmanlı mimarisinin Batı etkisiyle dönüşümünü somut biçimde gözler önüne serer. Mimarı bugüne kadar kesin olarak tespit edilememiştir.

Çeşmeyi ve Küçüksu Kasrı'nı birlikte görmek istiyorsanız ilkbahar ile erken sonbahar en uygun mevsimlerdir. Nisan-Mayıs döneminde Boğaz kıyısının yeşilliği zirveye ulaşır ve ışık koşulları fotoğraf için oldukça elverişlidir. Yaz aylarında bölge kalabalıklaşabilir; sabahın erken saatlerinde ya da akşamüstü gelirseniz hem daha sakin bir ortam bulur hem de alçak güneş ışığının taş yüzeylerdeki oymalara yansımasını yakalayabilirsiniz. Kış aylarında ziyaretçi sayısı azalır, sis ve bulutlu havalarda Boğaz manzarası ayrı bir hüzün güzelliği kazanır.

Avrupa yakasından geliyorsanız Üsküdar veya Kadıköy iskelelerinden Boğaz vapuruna binerek Anadolu Hisarı iskelesine ulaşabilirsiniz; oradan Küçüksu Kasrı'na yürüme mesafesi oldukça kısadır. Kara yoluyla tercih edenler için Üsküdar'dan kalkan ve Beykoz güzergahını izleyen İETT hatları Küçüksu durağında sizi bırakır. Özel araçla gelenler D-100 karayolundan Boğaz sahil yoluna geçerek Küçüksu yönünde ilerleyebilir; kasrın önünde sınırlı park alanı mevcuttur. Yoğun günlerde biraz uzağa park edip kıyı boyunca yürümeyi göze almak gerekebilir.

Çeşmenin en etkileyici cephesi, Boğaz'a bakan geniş yüzüdür. Burada III. Selim'in tuğrası net biçimde görülür ve arka planda Boğaz'ın mavisi doğal bir fon oluşturur. Kitabelerin oyma detaylarını yakalamak için sabah ışığını tercih edin; doğudan gelen güneş taş üzerindeki kabartmaları belirginleştirir. Küçüksu Kasrı'nın kapısından çerçevelenen çeşme de farklı bir kompozisyon sunar. Geniş açılı bir objektifle dört yüzü tek karede toplamaya çalışmak ise mimarinin bütünlüğünü aktarmanın en iyi yoludur.

Küçüksu ve Anadolu Hisarı çevresi, İstanbul'un Boğaz kıyısındaki en sevimli yeme-içme noktalarından birini barındırır. Kıyı boyunca uzanan balık restoranlarında taze Boğaz balığı yiyebilir, mevsiminde istavrit ve lüfer tadabilirsiniz. Anadolu Hisarı'nın dar sokaklarında ise küçük kahvaltı mekanları ve çay bahçeleri bulunur. Küçüksu Deresi'nin ağzındaki tarihi mekanlarda oturarak çay içmek ve Boğaz'ı seyretmek, ziyaretin en keyifli bölümlerinden biri haline gelebilir.

Çeşme, Küçüksu Kasrı'nın avlu alanında yer aldığından kasrın ziyarete kapalı olduğu günlerde yakın mesafeden görülmesi güçleşebilir. Gitmeden önce Küçüksu Kasrı'nın güncel açılış saatlerini teyit etmeniz yerinde olur. Çeşmenin taş zemini ve çevresi, yağışlı havalarda kaygan olabilir; uygun ayakkabı tercih edin. Bölgede toplu taşıma sefer aralıkları seyrek olabileceğinden, dönüş saatinizi önceden planlamanız önerilir.

Mihrişah Sultan Çeşmesi'ni tek başına değil, çevresindeki tarihi dokularla birlikte keşfetmek çok daha tatmin edici bir deneyim sunar. Güne Anadolu Hisarı'ndan başlayın; Osmanlı öncesine uzanan bu kaleyi gezdikten sonra Küçüksu Deresi boyunca yürüyerek Küçüksu Kasrı'na ve çeşmeye ulaşın. Öğle yemeğini kıyıdaki balık restoranlarından birinde yedikten sonra Beykoz yönünde ilerleyerek Boğaz manzarasını farklı açılardan görebilirsiniz. Dönüşte vapurla Üsküdar'a geçmek, günü güzel bir Boğaz seyahatiyle taçlandırır.