Sultanahmet Meydanı

Sultanahmet Meydanı'nın temelleri, MS 203 yılında Roma İmparatoru Septimius Severus tarafından atıldı. Ancak alanı bugün bildiğimiz büyüklüğe ve ihtişama kavuşturan isim, Büyük Konstantin'dir. Konstantin, MS 324-330 yılları arasında Hipodromu genişleterek yaklaşık 100.000 seyirci kapasitesine ulaştırdı ve imparatorluğun en büyük eğlence mekanlarından biri hâline getirdi.

Bizans döneminde Hipodrom yalnızca at yarışlarının düzenlendiği bir yer değildi; imparatorun halkla buluştuğu, zaferlerin kutlandığı ve zaman zaman ayaklanmaların patlak verdiği siyasi bir sahneydi. 532 yılındaki Nika İsyanı bu meydanda başladı ve şehrin büyük bölümünü tahrip etti. Osmanlı döneminde ise Atmeydanı adını alan bu alan, saray törenlerine ve şölenlere ev sahipliği yaptı; ancak Hipodrom'un taşları ve eserleri zamanla farklı yapılarda kullanıldı ya da yok oldu. Günümüze ulaşan dikilitaşlar ve sütunlar, o görkemli geçmişin sessiz tanıkları olarak ayakta durmaya devam ediyor.

Theodosius Dikilitaşı, meydanın en çarpıcı yapısıdır. Aslen MÖ 15. yüzyılda Mısır'da Karnak Tapınağı için dikilmiş olan bu pembe granit obelisk, MS 390 yılında İmparator I. Theodosius tarafından İstanbul'a taşınmıştır. Üzerindeki hiyeroglifler ve kaidesindeki kabartmalar hâlâ son derece net okunmaktadır.

Yılanlı Sütun, MÖ 479 yılında Plataia Savaşı'nda Perslere karşı kazanılan zaferin anısına dökülen bronz bir yapıttır. Başlangıçta üç yılan başıyla taçlanan sütunun başları artık mevcut değildir; ancak gövdesi ayaktadır. Örme Dikilitaş ise taş bloklardan örülmüş, Bizans döneminde bronz levhalarla kaplıydı; bu levhalar IV. Haçlı Seferi sırasında söküldü. Meydanın kuzey ucundaki Alman Çeşmesi, II. Wilhelm'in 1898'deki İstanbul ziyaretinin anısına yapılmış sekizgen bir yapıdır ve altın mozaikli iç kubbesini görmek için mutlaka yakına gitmelisiniz.

Sultanahmet Meydanı tüm yıl boyunca ziyaret edilebilir; ancak Nisan-Haziran ve Eylül-Ekim ayları hem hava koşulları hem de kalabalık yoğunluğu açısından en dengeli dönemleri oluşturur. İlkbaharda meydanın çevresindeki yeşillikler ve lale bahçeleri görsel bir şölen sunar; İstanbul Lale Festivali döneminde bölge özellikle renkli bir görünüm kazanır.

Yaz aylarında (Temmuz-Ağustos) turist yoğunluğu zirveye ulaşır ve öğle saatlerinde sıcaklık oldukça bunaltıcı olabilir. Bu dönemde ziyaretinizi sabah erken saatlere, tercihen saat 08.00-10.00 arasına almanız hem daha sakin bir deneyim hem de çok daha iyi fotoğraf ışığı sağlar. Kış aylarında meydan sessizleşir; yağmurlu havalarda çevredeki müzelere sığınmak için ideal bir fırsat doğar.

İstanbul'un toplu taşıma ağı sayesinde Sultanahmet Meydanı'na ulaşmak oldukça kolaydır. En pratik seçenek T1 tramvay hattıdır; Bağcılar-Kabataş güzergahında işleyen bu hat, Sultanahmet ve Gülhane duraklarında durur. Her iki duraktan da meydana yürüyerek birkaç dakikada ulaşabilirsiniz. Sirkeci durağı da yakın bir alternatiftir.

Otobüsle gelmek isteyenler için 28T, 33, 38B, 54E, 66, 76D, 77A ve 97GE numaralı hatlar bölgeden geçmektedir. Toplu taşımada İstanbulkart kullanmak hem ekonomik hem de pratiktir; kartı metro istasyonlarından ve büfelerin büyük bölümünden temin edebilirsiniz. Taksimden geliyorsanız tramvay aktarması ya da doğrudan taksi tercih edilebilir; ancak tarihi yarımadada trafik yoğunluğu göz önünde bulundurulmalıdır.

Sultanahmet Meydanı, çevresindeki yapılarla birlikte planlandığında en az yarım gün, tüm müzeler dahil edildiğinde ise tam bir günlük program oluşturur. Sabah erken saatte meydana gelerek dikilitaşları ve sütunları gezmekle başlayabilirsiniz; bu saatlerde kalabalık henüz yoğunlaşmamıştır.

Ardından Sultanahmet Camii'ni ziyaret edebilirsiniz; namaz vakitleri dışında turistlere açıktır ve girişi ücretsizdir. Caminin hemen karşısında yer alan Ayasofya bir sonraki durak olabilir. Öğleden sonra Yerebatan Sarnıcı'na geçmek mantıklıdır; ardından enerjiniz varsa Topkapı Sarayı ya da Türk ve İslam Eserleri Müzesi ile günü tamamlayabilirsiniz. Akşam saatlerinde meydana dönüp aydınlatılmış yapıları izlemek ise ayrı bir deneyim sunar.

Sultanahmet Meydanı'nın hemen çevresinde her bütçeye hitap eden çok sayıda restoran ve kafe bulunur. Meydana yakın sokaklarda geleneksel Türk mutfağı sunan lokantalar yoğunlaşır; lahmacun, pide, kebap ve balık ekmek bu bölgede kolayca bulunabilir. Sabah ziyaretlerinizde çevredeki fırınlardan simit ve poğaça alarak meydanda oturmak da keyifli bir seçenektir.

Bununla birlikte, meydana sıfır konumdaki bazı kafelerin turistik fiyat uyguladığını göz önünde bulundurun. Biraz içeri girerek yan sokaklara yönelmek genellikle hem daha uygun fiyatlı hem de daha özgün bir deneyim sağlar. Arkeoloji Müzesi yakınındaki Gülhane Parkı çevresindeki kafeler de dinlenmek için güzel bir alternatif oluşturur.

Sultanahmet Meydanı açık bir alan olduğundan girişi ücretsiz ve her saatte serbesttir. Ancak çevresindeki Ayasofya, Topkapı Sarayı, Yerebatan Sarnıcı gibi yapıların ayrı giriş ücretleri ve ziyaret saatleri bulunur; bunları önceden araştırmanız, özellikle yoğun sezonda bekleme sürelerini azaltmak açısından faydalı olacaktır.

Meydan ve çevresinde turistleri hedef alan sahte rehberler ve aşırı ısrarcı satıcılar zaman zaman görülebilir; nazikçe ama kararlı biçimde yönlendirmeleri reddetmek yeterlidir. Sultanahmet Camii'ni ziyaret edecekseniz omuzlarınızın ve dizlerinizin örtülü olmasına dikkat edin; caminin girişinde başörtüsü ve örtü temin edilebilmektedir. Yaz aylarında güneş kremi ve su şişesi yanınızda bulundurmayı ihmal etmeyin; meydan gölgesiz bir açık alandır.